Artık genetiksel hastalıklar bir saat içinde öğrenilebilecek

Bilim insanı Profesör Doktor Hüseyin Onay, geliştirdiği yapay zeka ve hızlı test kitlerini kullanarak genetiksel hastalıkların günlerce süren neticelenme sürelerini 1 saate indirdi.

Ege Üniversitesi’de Tıbbi Genetik Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi olan Bilim insanı Profesör Doktor Hüseyin Onay, günlerce süren genetik tanı neticelendirme sürecini, geliştirmiş olduğu hızlı test kitleri ve yapay zeka entegreli yazılımla 1 saate kadar düşürdü.

Testin tam olarak süresi, hızlı tanı yapılması, genetik hastalarının tedavi yöntemlerinin belirlenmesi, gereksiz olan cerrahi müdahalelerin yapılmaması açısından son derece önem arz ediyor.

Bilim insanı Onay, Ege Üniversitesi Teknoparkında kurmuş olduğu şirkette genetik hastalıkları belirtmede kullanılan testlerin standardizasyonu ve süre durumunu yerli imkanlar aracılığıyla kısaltılması alanlarında çalışmalar yürütüyor.

Profesör Onay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, DNA’da yaşanan hasarlara bağlı olarak oluşan genetik hastalıkların sıklığının son derece yüksek olduğunu belirtti.

Bu hastalıkların tanımanın tedavi açısından önem taşıdığını kaydeden Profesör Doktor Hüseyin Onay, genetik hastalarının yıllarca tanı nedeniyle beklediğini dile getirdi.

Genetik test sürecinin uzunluk durumunun dikkatini çeken Profesör Doktor Hüseyin Onay, yaptıkları çalışmalar sonucunda testlerin çok kısa zamanda neticelendirilmesini sağlamayı başardıklarını dile getirdi. Profesör Doktor Hüseyin Onay, şöyle devam etti:

“Genetik tanı süreci en az 20 günlük bir süreç. Biz bunu geliştirdiğimiz teknolojiyle dünyada ilk defa bir saat bandına çektik. Bu bir saat içinde genetik testin yanında otomatik raporlama sürecini de tamamlamış oluyoruz. DNA’yı elde ettikten sonra kitleyi çok hızlı şekilde istediğimiz gen bölgesine ayrıştırıyoruz. Ardından dizi analizini gerçekleştiriyoruz. Sonrasında yine kendi ekibimizin dahil olduğu yazılımlar sayesinde bunları bulutta otomatik analiz edip, otomatik raporluyoruz. Test kiti ve buradaki yazılım bize ait. Yazılımın, yapay zeka algoritmalarını kullanarak kendini geliştirmesi de çok önemli.”

“Genetik Hastalıkların Çözümü Adına Oyun kurucu durumuna geldik”

Genetik hastalıklardaki çözümün Türkiye’de yapılmasının önemini vurgulayan Profesör Doktor Hüseyin Onay, şunları belirtti;

“Bu noktada bir oyun kurucu durumuna gelmiş bulunuyoruz. Yazılım şirketimiz Gene2info’nun ABD’de merkezi var. Bu sayede global ilaç firmalarıyla çalışma şansı bulduk. Şu anda dört genetik hastalık için hızlı tanı kiti geliştirdik. Bu sayı her geçen gün artacak. İlaç firmalarıyla kontak halindeyiz. Bunlardan iki’si ülkemizde en sık gözlenen ailesel Akdeniz ateşi ve Akdeniz anemisi. Diğer ikisi de dünyada en sık genetik test yapılan kistik fibrozis ve ailesel meme kanseri. Onların tedavisi olan hastalıklarına yönelik bazı kitler geliştirme süreci içindeyiz.”

Profesör Doktor Hüseyin Onay, kullanmaya hazır duruma gelen hızlı test kitinin, bazı rahatsızlıklarda ameliyat şeklinin belirlenmesi açısından da çok büyük önem arz ettiğini belirtti.

Profesör Doktor Hüseyin Onay’ın genetik çalışmaları

Profesör Doktor Hüseyin Onay, Ege Üniversitesinde edindiği 100.000’e yakın genetik test tecrübesini kullanarak çeşitli çalışmalar yürütmüştür. Daha öncesinde yerli olan imkanlarla “Süper Hızlı DNA Temelli Kişi Tanımlama”, kalıtsal meme kanseri, genetik tanı koymanın zor olduğu hemofili hastalığının tespitine yönelik “ilk” test kitlerini yapmıştı. Profesör Doktor Hüseyin Onay, yeni doğan genetik taramasında ise hızlı ve maliyeti az bir sistem elde etmişti.

Kaynak: Hürriyet