Heisenberg’in Belirsizlik İlkesi

1901-1976 yılları arasında yaşamış olan alman fizikçi Werner Heisenberg’in Belirsizlik ilkesi‘ne göre; Bir parçacığın (örneğin bir elektronun) hem konumunu hem de momentumunu eş zamanlı olarak kesin şekilde belirlemek olanaksızdır.

Bu ilke durağan bir parçacığın (örneğin bir elektronun) var olabileceğini reddeder. Belirsizlik ilkesi kuantum kuramının temel taşlarından biridir.

Bir parçacığın konumunu ve momentumunu (momentum = kütle x hız) eş zamanlı olarak ölçmek için iki ölçüme ihtiyaç duyulur: Birinci ölçümün yapılması parçacığı ‘rahatsız edecek’ ve böylece ikinci ölçümde bir belirsizlik yaratacaktır. Yani parçacığın konumu ne kadar kesin ölçülürse, momentum ölçümünün kesinliği de o oranda azalacaktır. Söz konusu rahatsızlık o kadar küçüktür ki makro ölçekli dünyada ihmal edilebilir ama mikro ölçekli dünyadaki parçacıklar açısından çarpıcı bir olaydır. Belirsizlik ilkesi enerji ve zamana da uygulanabilir. Bir parçacığın kinetik enerjisi de tam bir kesinlikle ölçülemez. Heisenberg bu keşfi nedeniyle 1932 yılında Nobel Fizik Ödülü aldı.

Heisenberg, İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanya’nın atom bombası projesinde gönülsüzce çalıştı. Amerikan OSS (CIA’nin savaş sırasındaki öncülü Stratejik Hizmetler Dairesi) 1944 yılında, Heisenberg’in tarafsız İsviçre’nin Zürih kentinde vereceği konferansı izlemek üzere bir ajan görevlendirdi. Görevli ajana, konferansta Alman atom bombası projesinin ilerleme kaydettiğine ilişkin bir ipucu verdiği takdirde Heinsenberg’i derhal vurması konusunda kesin emir verilmişti. Bilim dünyasının şansına Heisenberg, konferansı sırasında projeden söz etmedi.

Ä°lgili resim